Supplementen voor je paard: eerst het rantsoen

Vaak niet. De basis van elk paardenrantsoen is ruwvoer: gras, hooi of kuilvoer. Sommige paarden hebben aan ruwvoer alleen genoeg, afhankelijk van het type paard, het werk dat hij doet en zijn conditie. Een sportpaard of een ouder paard heeft meer energie en eiwit nodig, en dan vult krachtvoer aan. Krachtvoer levert naast energie ook vitaminen en mineralen.

Een supplement is dus geen vast onderdeel van het menu, maar een gerichte aanvulling. Het heeft pas zin als je weet wát er ontbreekt en waarom. Daarvoor kijk je eerst naar het totale rantsoen, liefst samen met je dierenarts of een onafhankelijke voedingsdeskundige.

Volgens de Gids voor Goede Praktijken van de Sectorraad Paarden heeft een paard dagelijks minimaal 1,5 procent van zijn lichaamsgewicht aan ruwvoer nodig, gerekend in droge stof. Voor een paard van 600 kilo is dat 9 kilo droge stof, ofwel ongeveer 11 kilo hooi. Het werkelijke getal verschilt per paard, dus houd conditie en gewicht in de gaten.

Aan de buitenkant van hooi zie je niet hoeveel energie, eiwit en suiker erin zit. Een ruwvoeranalyse laat dat wel zien. Juist als je weet wat er in het hooi zit, kun je beoordelen of er iets ontbreekt en of een supplement daar iets aan toevoegt. Zonder die kennis koop je al snel iets wat je paard al binnenkrijgt. Meer over de basis lees je bij voeding voor je paard.

Er zijn situaties waarin een aanvulling op het rantsoen logisch kan zijn:

• Alleen ruwvoer en onvoldoende conditie: de KNHS noemt extra vitaminen en mineralen als een paard alleen ruwvoer krijgt en daarop niet goed in conditie blijft.
• Zwaar werk of herstel: bij paarden die erg zwaar werk leveren of herstellen van een ziekte, kunnen extra vitaminen en mineralen nodig zijn. Dat bepaal je met je dierenarts.
• Veel zweten: bij langdurige inspanning verliest een paard zouten via het zweet. De KNHS adviseert dan naast water ook elektrolyten, zeker bij duursporten als endurance, eventing en marathon. Een liksteen of zoutblok geeft je paard daarnaast de kans zelf extra zout op te nemen.
• Een tekort dat uit een analyse blijkt: bijvoorbeeld als je hooi weinig van een bepaald mineraal bevat.

Combineer je meerdere producten, leg de etiketten dan naast elkaar. Veel supplementen bevatten deels dezelfde vitaminen en mineralen, waardoor je ongemerkt dubbel geeft. Meer is niet automatisch beter.

Supplementen worden meestal ingedeeld naar het doel waarvoor ze verkocht worden. Hieronder de belangrijkste groepen. Of een product bij jouw paard iets toevoegt, hangt af van het paard en het rantsoen.

• Vitaminen- en mineralenbalancer: een geconcentreerde aanvulling die je in kleine hoeveelheden geeft, bedoeld om een rantsoen van vooral ruwvoer aan te vullen zonder veel extra energie.
• Elektrolyten: zouten zoals natrium, kalium en chloride, bedoeld om aan te vullen wat met het zweet verloren gaat.
• Gewrichtssupplementen: producten die worden verkocht voor oudere of intensief gebruikte paarden. De samenstelling verschilt sterk per product.
• Hoefsupplementen: bedoeld voor paarden waarvan de hoefkwaliteit te wensen overlaat. Hoefkwaliteit hangt ook samen met het totale rantsoen, de bekapping en de ondergrond; overleg met je hoefsmid en lees meer bij hoefverzorging.
• Kruiden en rustgevende middelen: vaak op basis van planten. Juist deze groep vraagt om voorzichtigheid als je wedstrijden rijdt.

Rijd je KNHS-wedstrijden, dan is het gebruik van ongeoorloofde middelen en medicijnen bij paarden verboden; controles vinden plaats volgens het Reglement Ongeoorloofde Middelen voor het Paard. Op internationale FEI-wedstrijden geldt de lijst met verboden stoffen van de FEI, de Equine Prohibited Substances List.

Supplementen vallen daar niet automatisch buiten. De FEI waarschuwt uitdrukkelijk voor supplementen, ook kruidensupplementen, en voor producten waarvan de ingrediënten niet bekend zijn. Een product met een kalmerende of juist stimulerende werking dat een verboden stof bevat, is niet toegestaan. Een etiket met 'natuurlijk' of 'kruiden' zegt daar niets over.

Kies daarom producten met een volledige ingrediëntenlijst, bespreek met je dierenarts wat je geeft voordat je gaat starten en bewaar de verpakking, zodat je later kunt nagaan wat je paard kreeg. Twijfel je over een product, geef het dan niet in de periode rond een wedstrijd. Meer over starten lees je bij wedstrijden rijden.

1. Breng het hele rantsoen in kaart: ruwvoer, krachtvoer en wat je al extra geeft.
2. Bepaal samen met je dierenarts of voedingsdeskundige wat er echt ontbreekt.
3. Kies een product met een duidelijke samenstelling en de hoeveelheid per ingrediënt op het etiket.
4. Verander één ding tegelijk, zodat je kunt zien wat het doet.
5. Evalueer na een afgesproken periode of het supplement nog nodig is.