Rijcap kiezen: normen, pasvorm en wanneer vervangen

Drie dingen bepalen of een cap je beschermt: de norm waarop hij getest is, de pasvorm en de staat waarin hij verkeert. Comfort, gewicht en uiterlijk komen daarna.

• Norm en CE-markering: de Stichting Veilige Paardensport eist op gecertificeerde maneges een cap die bestemd is voor de paardensport en een CE-markering heeft. Daarmee voldoet hij aan de Europese regels voor beschermingsmiddelen.
• Pasvorm: een cap die schuift of kantelt, beschermt bij een val niet op de plek waar hij moet beschermen.
• Staat: de schokdempende schuimlaag vangt een klap op door in te deuken. Na een flinke klap is die bescherming dus deels verbruikt, ook als je aan de buitenkant niets ziet.

Een fietshelm of skihelm is geen alternatief: die zijn niet getest volgens een paardensportnorm en worden op maneges en wedstrijden niet geaccepteerd.

Op het label of aan de binnenkant van een cap staat de norm waarop hij is getest. De belangrijkste:

De KNHS schrijft op wedstrijden een cap voor die voldoet aan de geldende veiligheidsnorm voor de paardensport, zonder op die pagina's een lijst per norm te geven. De internationale federatie FEI publiceert wel zo'n lijst en scherpt die stap voor stap aan. In 2026 accepteert de FEI onder meer EN 1384:2023, VG1 samen met EN 1384:2017, PAS 015:2011, ASTM F1163 (2015 of 2023) en Snell E2016 of E2021. Oudere versies zoals Snell E2001 vallen af. Vanaf 1 januari 2027 telt een cap met alleen VG1 en EN 1384:2017 niet meer: die moet dan ook aan een van de andere erkende normen voldoen. Vanaf 2028 moet een cap voor FEI-wedstrijden aan twee van de vier normen PAS 015, Snell, EN 1384:2023 en ASTM F1163:2023 voldoen, en verdwijnen VG1 en EN 1384:2017 van de lijst.

Koop je nu een nieuwe cap, kies dan in elk geval voor EN 1384:2023. Wil je later internationaal starten, let dan ook op een tweede norm en een kwaliteitskeurmerk zoals het BSI Kitemark, waarbij steekproeven uit elke productiepartij opnieuw worden getest.

Meet je hoofdomtrek met een zacht meetlint op het breedste punt: ongeveer een vingerbreedte boven je wenkbrauwen, net boven je oren en over het bolletje achter op je hoofd. Doe dat met je haar zoals je het onder de cap draagt en meet twee keer in centimeters. Die maat is je startpunt, maar passen blijft nodig.

Zo controleer je de pasvorm:

• De cap sluit rondom gelijkmatig aan, zonder drukpunten en zonder ruimte.
• Hij staat recht, met de rand ongeveer twee vingerbreedtes boven je wenkbrauwen.
• Met het kinriempje los mag hij niet naar voren of achteren kantelen als je je hoofd beweegt.
• Het kinriempje zit net onder je kin, met ruimte voor één vinger.

De meeste mensen hebben een wat ovaal hoofd, sommigen een rondere vorm. Omdat modellen verschillend vallen, loont het om meerdere merken te passen; sommige fabrikanten maken aparte uitvoeringen voor een rond hoofd. Koop voor kinderen geen cap om in te groeien: een te grote cap verschuift bij een val.

Bij dezelfde norm verschillen caps vooral in vorm en comfort:

• Cap met klep: de meest gedragen vorm, met een vaste klep die zon en regen uit je ogen houdt.
• Skull cap: een ronde cap zonder vaste klep, traditioneel gedragen in de cross en de rensport, vaak met een stoffen hoes erover.
• Geventileerde cap: met luchtopeningen en een lichtere schaal, prettig in de zomer en in warme binnenbanen. Controleer ook hier de norm.
• Verstelbare cap: met een draaiknop of verstelsysteem achterin, handig voor kinderen en voor gedeeld gebruik.
• Cap met rotatiebescherming: sommige caps hebben een glijlaag, zoals het MIPS-systeem, die de draaiende kracht op je hoofd bij een schuine klap moet verminderen. Dat komt bovenop de norm, niet in plaats daarvan.

Rijd je internationaal of in de hogere eventingklassen, controleer dan vooraf de regels voor die wedstrijd, want die kunnen eisen stellen aan norm en keurmerk.

Vervang je cap na elke val waarbij je hoofd of de cap iets raakte, ook als je geen schade ziet. De Stichting Veilige Paardensport wijst erop dat er onzichtbare beschadigingen kunnen zijn die de veiligheid aantasten. Het schuim is gemaakt om één flinke klap op te vangen.

Ook zonder val verouderen de materialen van een cap. Veel fabrikanten raden aan ongeveer elke vijf jaar een nieuwe cap te kopen. Vervang hem eerder als de binnenvoering is ingezakt, het verstelsysteem niet meer goed vastzit of de schaal scheurtjes heeft.

Bewaar je cap schoon, droog en op een geventileerde plek, en maak hem alleen schoon volgens de instructies van de fabrikant. Een tweedehands cap raden we af: je weet niet of hij ooit is gevallen.