Je eerste eigen paard: waar begin je?

De eerlijkste vraag komt vóór de leuke: heb je genoeg tijd, kennis en geld? Een paard is een groot vluchtdier dat elke dag verzorging, beweging en aandacht nodig heeft. Paarden en pony's worden gemiddeld 20 tot 25 jaar oud, en leeftijden tot 35 jaar komen voor. Koop je een paard van tien, dan kun je dus nog vijftien jaar of langer voor dat dier zorgen.

Tijd. Ook in volpension kom je vrijwel dagelijks naar stal. De Gids voor Goede Praktijken van de Sectorraad Paarden gaat voor paarden die in een box staan uit van dagelijks minimaal vier uur beweging buiten de box, waarvan minstens een half uur vrij in een paddock of weide. Rijden, longeren en wandelen tellen mee, maar dat moet wel iemand doen. Denk ook aan vakanties, ziekte en drukke werkweken: wie zorgt er dan voor je paard?

Kennis. Kun je een paard zelfstandig verzorgen, opzadelen, rijden in verschillende omstandigheden en zien wanneer er iets mis is? Heb je nog weinig ervaring, dan zijn extra lessen, een verzorgpaard of een lease een goede tussenstap.

Budget. Reken met vaste maandkosten voor stalling, hoefsmid, dierenarts en verzekering, plus een buffer voor onverwachte rekeningen. In ons artikel over wat een paard per maand kost zetten we alle posten op een rij.

Het ideale eerste paard is vooral betrouwbaar. Kijk naar deze punten:

• Karakter. Een rustig, voorspelbaar paard dat zich goed laat hanteren bij de hoefsmid, de dierenarts en tijdens transport maakt je eerste jaren veel prettiger dan een paard met veel talent maar weinig geduld.
• Opleiding en ervaring. Als beginnende eigenaar heb je het meest aan een paard dat goed is opgeleid en al veel heeft meegemaakt. Een jong paard opleiden vraagt ervaring die je als starter meestal nog niet hebt.
• Leeftijd. Een ouder, ervaren paard kan een prima leermeester zijn. Houd er wel rekening mee dat oudere paarden soms extra zorg nodig hebben, bijvoorbeeld als ze minder goed kunnen kauwen.
• Maat en bouw. Het paard moet passen bij je lengte, je gewicht en je manier van rijden.
• Niveau en doel. Wil je vooral buitenritten maken, dressuur rijden of springen? Kies een paard dat past bij wat jij nu wilt doen, niet bij wat je ooit zou willen.

Laat je bij het zoeken helpen door je instructeur of een ervaren ruiter die jou kent. Een ras zegt iets over bouw en aanleg, maar ieder paard is een individu. Wil je meer weten over typen en hun eigenschappen, kijk dan bij paardenrassen.

Regel de stal voordat je een paard koopt. Een geschikte plek is niet altijd direct beschikbaar, en je wilt niet onder tijdsdruk een stal kiezen die niet bij je paard of bij jou past.

Kijk bij een stal in elk geval naar de basisbehoeften van een paard. De Sectorraad Paarden vat die samen in drie V's: vrijheid, voeding en vrienden. In de praktijk betekent dat:

• dagelijks voldoende vrije beweging in een paddock of weide;
• ruwvoer als basis, zodat je paard niet lang zonder staat (de gids adviseert idealiter niet langer dan vier en nooit langer dan zes uur);
• contact met andere paarden: minimaal zien, liefst ook aanraken en besnuffelen;
• een ruime, schone box met voldoende licht en frisse lucht.

Daarnaast kies je een pensionvorm: volpension, halfpension of zelfverzorging. Hoe meer je zelf doet, hoe lager het stalgeld, maar hoe meer tijd je kwijt bent. Alles over stalvormen, boxmaten en waar je op let bij een bezoek aan een pensionstal lees je in onze gids over huisvesting.

Geen paardeneigenaar doet het alleen. Zorg dat je deze mensen kent voordat je paard arriveert:

• Hoefsmid. Komt meestal elke zes tot acht weken. De Gids voor Goede Praktijken raadt aan het beslaan en bekappen door een ervaren hoefsmid te laten doen; op de website van de Nederlandse Vereniging van Hoefsmeden vind je een overzicht van door de sector erkende hoefsmeden. Vraag ook bij je stal welke hoefsmid er al komt.
• Dierenarts. Kies een praktijk met ervaring met paarden, vraag hoe ze buiten kantoortijden bereikbaar zijn en sla het spoednummer op in je telefoon.
• Gebitsverzorger. Een jaarlijkse gebitscontrole is aan te bevelen, door de dierenarts of een door de sector erkende gebitsverzorger.
• Instructeur. Vooral in het eerste jaar helpt een instructeur je om samen met je nieuwe paard een goede basis te leggen.
• Zadelpasser. Een zadel dat niet goed past, kan ongemak en rugklachten geven. Laat de pasvorm controleren bij aankoop en opnieuw als je paard verandert van bouw of conditie.

Ga nooit af op één indruk. Rijd een paard dat je overweegt meerdere keren, liefst in verschillende omstandigheden: in de bak, buiten en op een ander moment van de dag. Neem je instructeur mee, want die ziet dingen die jij door enthousiasme mist.

Soms kun je een paard op proef nemen. Dat is geen recht maar een afspraak met de verkoper. Leg dan schriftelijk vast hoe lang de proefperiode duurt, wie verantwoordelijk is voor verzorging en schade, en onder welke voorwaarden je het paard terug kunt brengen.

Laat daarnaast altijd een aankoopkeuring doen door een dierenarts die jij kiest en die onafhankelijk is van de verkoper. Bij een klinische keuring worden onder meer hart, ademhaling, ogen en beweging beoordeeld; bij een röntgenologische keuring worden standaard ongeveer twintig foto's van de benen gemaakt. Wat er verder bij komt kijken, van vragen aan de verkoper tot het koopcontract, lees je in een paard kopen.

Een nieuwe stal betekent voor een paard nieuwe geluiden, nieuwe paarden en een nieuwe rangorde. Geef je paard tijd om te wennen en houd de eerste weken rustig:

• Quarantaine. De Gids voor Goede Praktijken adviseert om bij nieuwe paarden een quarantaine van drie weken te overwegen, zodat besmettelijke ziekten minder kans krijgen. Vraag hoe je stal dat regelt.
• Voer geleidelijk omschakelen. Vraag de verkoper wat het paard at en schakel over een periode van een tot twee weken over op het nieuwe voer. Plotselinge voerwisselingen kunnen verteringsproblemen geven.
• Rustig kennismaken met andere paarden. Introduceer je paard geleidelijk in een groep; zo beperk je stress en de kans op verwondingen.
• Werk opbouwen. Begin met korte, rustige sessies en wat grondwerk, zodat jullie elkaar leren kennen.
• Papieren op orde. Controleer of het originele paspoort bij het paard is en of de aanvoer op de nieuwe stal op tijd bij RVO is gemeld.

Let in deze periode extra op eetlust, mest en gedrag. Wat spanning door de verhuizing is normaal, maar houd het goed in de gaten.