De Haflinger

De Haflinger is een klein, krachtig bergpaard uit Tirol, genoemd naar het dorp Hafling in Zuid-Tirol. Je herkent hem direct: een vosvacht in alle tinten, van licht tot donker, met lichte, bijna witte manen en staart. Het Tiroler moederstamboek beschrijft het ideaal als een goedaardig, sterk van zenuwen en betrouwbaar paard met een grote werkwilligheid, een sociale inslag en aanleg voor zowel het zadel als de wagen.

Is het een pony of een paard? Daarover verschillen de meningen. Met een stokmaat die meestal onder de 1,57 meter blijft, past een Haflinger qua maat in de ponycategorieën van de KNHS, maar het ras wordt vaak ook een klein paard genoemd. Voor jou als ruiter is vooral belangrijk of bouw, formaat en karakter passen bij jouw lengte, gewicht en plannen.

Het ras begint officieel in 1874, met de geboorte van de hengst 249 Folie in Schluderns in het Vinschgau. Zijn vader was de oosterse halfbloedhengst El'Bedavi XXII, zijn moeder een inheemse Tiroler merrie. Folie geldt als de stamvader van alle moderne Haflingers. Van oudsher deed de Haflinger het werk op kleine boerderijen op steile hellingen: als lastdier dat voedsel naar afgelegen hoeven bracht en als trekpaard op de akkers.

De georganiseerde fokkerij begon in 1921 met de eerste Noord-Tiroler fokvereniging. Het ras wordt raszuiver gefokt: aan vaderszijde zijn sinds Folie geen kruisingen toegestaan en aan moederszijde is het stamboek sinds 1920 gesloten. Binnen het ras zijn zeven hengstenlijnen ontstaan (A, B, M, N, S, ST en W) die de genetische variatie bewaken. Na de Tweede Wereldoorlog verschoof het fokdoel van werkpaard naar veelzijdig rij- en menpaard voor de vrije tijd. Volgens het Tiroler stamboek wordt de Haflinger inmiddels in meer dan zestig landen gefokt.

In Nederland zijn twee verenigingen door RVO erkend voor de Haflinger: de Koninklijke Vereniging Het Nederlandse Trekpaard en de Haflinger (KVTH) en het Nederlands Haflinger Paarden Stamboek (NHPS). Beide voeren een fokprogramma uit met de Haflinger Pferdezuchtverband Tirol als moederstamboek. Het Tiroler fokdoel is dus leidend voor wat een goede Haflinger is. Het stamboek van oorsprong wordt bijgehouden door de Tiroler vereniging en de Italiaanse vereniging ANACHRAI, die met dezelfde fokprincipes werken.

De KVTH registreert, zoals de naam al zegt, naast de Haflinger ook het Nederlandse trekpaard. Het NHPS is een vereniging die zich alleen op de Haflinger richt. Beide verenigingen registreren afstamming en houden keuringen; het NHPS organiseert daarnaast sport- en recreatieactiviteiten, zoals dressuurwedstrijden. Koop je een Haflinger, vraag dan bij welk stamboek het paard is geregistreerd en bekijk de afstammingsgegevens samen met het paspoort.

De kleur is vos in alle tinten, van licht tot donker, gecombineerd met de kenmerkende lichte manen en staart. De stokmaat ligt grofweg tussen 1,35 en 1,55 meter; het Tiroler stamboek noemt een ideale stokmaat van rond de 1,50 meter. Oudere bloedlijnen waren kleiner: volgens de KVTH maten bekende stamhengsten van de hengstenlijnen ongeveer 1,35 tot 1,44 meter.

Het ideale type is harmonieus en atletisch gebouwd, met een droog, expressief hoofd en een groot, vriendelijk oog, een goed gevormde hals, een duidelijke schoft, een schuine schouder en voldoende borstdiepte. De rug is middellang en stevig, de achterhand lang, licht hellend en goed bespierd. Het stamboek let daarnaast sterk op een correct en stabiel fundament: benen en hoeven moeten het werk in het terrein aankunnen.

Goedaardig, sterk van zenuwen, betrouwbaar en werkwillig: zo omschrijft het moederstamboek het ideale karakter. Dat maakt de Haflinger geschikt als familiepaard waarop zowel kinderen als volwassenen rijden. Een Haflinger is tegelijk slim en heeft snel door wat hij wel en niet hoeft te doen. Duidelijke, consequente hulpen werken daarom beter dan veel herhalen of trekken; dat voorkomt dat hij leert dat stoppen om te grazen loont. Omdat hij sterk is voor zijn formaat, loont het om goede grondmanieren te oefenen: netjes aan de hand lopen, stilstaan en wijken. Met grondwerk leg je daar een stevige basis voor.

Het ras is veelzijdig. Je ziet Haflingers bij buitenritten en in de recreatie, voor de wagen in de mensport, en onder het zadel in de dressuur en de westernsport. Door zijn trefzekerheid wordt hij in de bergen nog steeds ingezet voor tochten en werk in het terrein. Het formaat is voor zwaardere of langere ruiters wel een aandachtspunt: laat een instructeur beoordelen of paard en ruiter bij elkaar passen.

De grootste valkuil bij een Haflinger is overgewicht. Het ras is gefokt om op karig bergvoer te werken en haalt veel energie uit weinig voer. Staat hij het hele jaar op rijk gras of krijgt hij krachtvoer dat hij niet nodig heeft, dan verbruikt hij zijn vetreserves nooit en wordt hij elk jaar een beetje dikker. De Universiteitskliniek voor Paarden in Utrecht noemt de Haflinger dan ook bij de rassen die gevoelig zijn voor het equine metabool syndroom (EMS): een verstoorde vet- en suikerstofwisseling met insulineresistentie en een verhoogd risico op hoefbevangenheid.

Voorkomen is makkelijker dan genezen. Baseer het rantsoen op ruwvoer met een niet te hoge energiewaarde, beperk weidegang op jong, rijk gras en zorg voor dagelijkse beweging. Let op vetophopingen in de manenkam en rond de staartbasis: dat zijn vroege signalen. Moet je paard afvallen, doe dat dan geleidelijk en in overleg met je dierenarts; de Universiteitskliniek adviseert niet meer dan ongeveer 1 procent van het lichaamsgewicht per week. Sobere rassen lopen bij plotseling vasten, stress of ziekte bovendien risico op hyperlipemie (bloedvervetting), een ernstige stofwisselingsziekte. Meer over een passend rantsoen lees je in onze gids over voeding.

Twijfel je of je Haflinger al in de gevarenzone zit? Je dierenarts kan met bloedonderzoek en een zogeheten tolerantietest nagaan hoe goed je paard met suikers omgaat. En hoewel het Tiroler stamboek sterk selecteert op een correct, stabiel fundament, hebben ook de hoeven van een Haflinger regelmatig onderhoud nodig. Lees meer over hoefverzorging.